RËNDËSIA E FRUTAVE DHE PERIMEVE

Përse është e rëndësishme që krahas proteinave të konsumojmë edhe perime dhe fruta? Pra, të kemi një balancë të mirëfilltë ushqimore?

Sigurisht që është e rëndësishme! Por përse?

Në zorrën tonë të trashë jetojnë miliarda mikroorganizma, të cilët luajnë një rol të rëndësishëm në proceset metabolike dhe në ruajtjen e shëndetit të sistemit tretës.

Disa baktere të mikrobiotës intestinale, përfshirë disa lloje të gjinive Clostridium, Klebsiella dhe Enterobacter, mund të kryejnë një proces të quajtur fermentim proteolitik. Ky proces përfshin zbërthimin dhe metabolizimin e proteinave dhe aminoacideve që nuk janë tretur ose përthithur plotësisht në zorrën e hollë dhe që më pas kalojnë në zorrën e trashë.

Kur konsumojmë sasi të larta proteinash, veçanërisht nga burimet shtazore, dhe njëkohësisht nuk marrim mjaftueshëm fibra ushqimore nga perimet, frutat dhe ushqimet e tjera bimore, mund të favorizohet fermentimi proteolitik në zorrën e trashë.

Gjatë këtij procesi, disa baktere, përmes enzimave specifike, si triptofanaza dhe tirozin-fenol liaza, metabolizojnë aminoacide të caktuara, veçanërisht triptofanin dhe tirozinën, duke prodhuar metabolitë të ndryshëm.

Ndër këta metabolitë përfshihen indoli, fenoli, p-krezoli dhe skatoli. Disa prej tyre, pasi përthithen dhe metabolizohen më tej nga organizmi, veçanërisht në mëlçi, mund të shndërrohen në përbërje si indoksil sulfati dhe p-krezil sulfati, të cilat njihen si toksina uremike.

Megjithatë, është e rëndësishme të theksojmë se formimi i këtyre metabolitëve nuk nënkupton domosdoshmërisht një gjendje toksike apo patologjike. Organizmi i shëndetshëm ka mekanizma për përpunimin dhe eliminimin e tyre, kryesisht nëpërmjet veshkave. Problematika bëhet më e rëndësishme kur këto substanca grumbullohen në organizëm, siç mund të ndodhë te personat me funksion të dëmtuar të veshkave.

Nga ana tjetër, fibrat ushqimore që gjenden te perimet, frutat, bishtajoret dhe drithërat integrale favorizojnë fermentimin sakarolitik, gjatë të cilit bakteret prodhojnë metabolitë të dobishëm, si acidet yndyrore me zinxhir të shkurtër, përfshirë butiratin. Këto substanca kontribuojnë në ruajtjen e barrierës intestinale dhe në funksionimin normal të zorrës së trashë.

Prandaj, nuk është proteina në vetvete problemi, por balanca e përgjithshme ushqimore. Konsumimi i mjaftueshëm i fibrave, krahas një sasie të përshtatshme proteinash, ndihmon në mbështetjen e një mikrobiote intestinale më të shëndetshme.

Për këtë arsye, përfshirja e perimeve dhe frutave të stinës në ushqimin tonë të përditshëm nuk është thjesht një rekomandim i përgjithshëm, por një mënyrë për të mbështetur proceset metabolike, diversitetin e mikrobiotës dhe shëndetin e sistemit tretës. Perse eshte e rendesishme qe krahas proteines ne te konsumojme dhe perime/fruta? Pra nje balance e mirefillte. Sigurisht qe po! Po perse? Atehere disa baktere ne zorren e trashe mund te kryejne dhe ferementim proteolitik te disa aminoacideve) te cilat nuk perthithen sic duhet nga lumeni i zorres se holle. Keto jane Enterobacterus, kleibsella oxitoka, disa lloje te clostridium. Kur ne nuk konsumojme mjaftueshem perime/ose fruta dhe kur konsumojme shume protein shtazore, zorra e trashe mund te krijoje disa metabolit proteolitik te disa aminave proteinogjenike pra i konvertohen dhe i metabolizon disa aminoaicde/ne disa toksina uremike. Kryesisht enzimat si: tirozin-fenol liaz, ornitin dekarboksilaz, formojne disa metabolit uremike: indoksilsulfuruik, krezol-oksil-sulfurik, skatol-oksil-sulfurik. Keto metabolit te cilet formohen nuk do te thone domosdoshmerisht mbetje uremike, por gjithsesi per nje zorre te trashe te shendetshme perimet dhe frutat e stines organike duhen.